top of page

הי, שם

שתפו:

الديمقراطية أيضا في الاقتصاد - صورة الانتصار لأرنون بيليغ

גם המערכת הכלכלית שלנו יכולה להיות דמוקרטיתארנון פלג
00:00 / 01:04

منذ 4 سنوات، منذ ثورة تشرين الثاني 2024، وصعود الحكومة الحالية - تتغير دولة إسرائيل نحو الأفضل. لا يزال أمامنا طريق طويل وصعب حتى تحقيق العدالة الاجتماعية الكاملة والقضاء على الفقر والمصاعب المادية واقتصاد ديمقراطي حقيقي، لكننا نقترب كل يوم من هناك، ويمكننا اليوم أن نقول بالفعل إننا نعيش في واقع أفضل مما ساد هنا قبل ست سنوات.


كيف فعلنا ذلك؟ أولاً، من خلال التغيير العميق في تصورنا "للقيمة" - في الماضي كان أولئك الذين كانت قيمة عملهم بالنسبة للمجتمع سلبية هم الذين اكتسبوا الثروة والنجاح. من قاموا باستغلال العمال، والاحتيال على الزبائن، وبتدمير الموارد الطبيعية، كانوا يحصلون على المكافآت ويحظون بمكانة مرموقة، بينما في الماضي، الأشخاص الذين يساهم عملهم ويضيف قيمة إلى المجتمع ككل - المعلمون والعاملين في مجال الرعاية الاجتماعية والممرضات وسائقي المواصلات العامة وغيرهم – عملوا بأجور مذلة وظروف مذلة. وهكذا ترسخ تصور مشوه وعنيف فيما يتعلق بدور الدولة وما هي "القيمة" الحقيقية وكيف يتم إنشاؤها.


وضع الدستور الاقتصادي الجديد، الذي نُشر بعد شهرين من صعود الحكومة، قيمًا جديدة في أساس النظام السياسي والاقتصادي. أشياء مثل الصحة أو التعليم أو الرفاهية أو المسكن، والتي كانت حتى تلك اللحظة منتجات أو رأس مال يمكن التداول به، أصبحت حقوقًا إنسانية أساسية، مما أجبرنا جميعًا على التفكير خارج الإطار الضيق الذي سمح لنا به التصور السابق، وإيجاد حلول حقيقية وشاملة لصالح الجمهور. حصل الجمهور، من خلال الحكومة، على ملكية متجددة لموارد الدولة، والتي كانت حتى تلك اللحظة تخدم بشكل أساسي حفنة من الأغنياء للغاية، وأعاد توزيعها بطريقة تسمح لجميع الناس في البلاد بالعيش بكرامة.


حررت قوانين العمل الجديدة الناس من الاستغلال والاضطهاد الذي عانوه كعمال. من خلال المنظمات العمالية الديمقراطية، التي استحوذت على ملكية أماكن العمل نفسها، ورأس المال الذي أدارته والأرباح والقيمة التي خلقتها، نجحنا ليس فقط على توزيع نفس القيمة بشكل أكثر عدلاً، ولكن أيضًا في تغيير مفهوم العمل نفسه بشكل جذري.


شبكة الأمان الاجتماعي التي تم نشرها، وهي شبكة لم تسمح للناس بالغرق في الفقر والضيق، سمحت لنا جميعًا بالتوقف عن العيش من أجل العمل - للضغط على أنفسنا جسديًا وعقليًا فقط لزيادة خط الربح لصاحب العمل، والبدء بالعمل من أجل العيش. مع المزيد من الأجور العادلة، وحياة جديدة من الراحة، زادت الرفاهية العامة، وأدت أيضًا إلى ازدهار ونمو المبادرات الجديدة، التي أفادت المجتمع ككل.


المسؤولية المتجددة التي أخذتها الدولة على عاتق النظام المالي والمصرفي، أدت إلى نشوء نظام رأسمال يعمل من أجلنا، لا أن نعمل نحن من أجله. اليوم، البنوك وصناديق رأس المال الكبيرة مملوكة لعامة الناس، ومملوكة للحكومة والنقابات العمالية والتعاونيات، والتي تضع البنية التحتية المالية للاستثمارات والأموال المخصصة للأغراض المفيدة، بدلاً من المضاربة والسعي وراء الجشع. لم تحررنا الثورة المالية من الخوف المستمر من الانهيارات المنهجية وفقدان جميع ممتلكاتنا بسبب المراهنات المجنونة لبعض الأشخاص فحسب، بل خلقت أيضًا نظامًا ديمقراطيًا خصص موارد غير مسبوقة للأغراض المفيدة، بما في ذلك البحث العلمي والتكنولوجي والثقافي. الذي كان حتى ذلك الحين قد اختنق بسبب الافتقار إلى الميزانية.


لكن الأهم من ذلك كله، هو أننا أثبتنا في السنوات الأخيرة القوة والقيمة الكامنة في دمقرطة الاقتصاد الحقيقية. لم تعد حياتنا ومستقبلنا تتشكل من قبل مجموعة مغلقة من أصحاب الرأس مال، والخبراء أو المهنيين الذين يعملون لصالحهم، فقد أصبحت منفتحة على نقاش عام وديمقراطي واسع. إن بناء وتعزيز المؤسسات والهيئات الديمقراطية التي تتخذ القرارات الاقتصادية والمالية والتخطيطية وبالطبع القيم والمبادئ، هي الثورة الاقتصادية الحقيقية. يدرك الجمهور الإسرائيلي بأكمله اليوم أن القدرة على تشكيل مصيره تقع بيده، وليس لديه الحق فحسب، بل يمتلك أيضًا الأدوات اللازمة لتخيل وحلم الأفضل في العالم، ومن ثم التنظم والنضال من أجل بنائه. 


أرنون بيليغ هو عضو في  منظومة البودكاست "صرخة توعية" من بيت روزا ميديا. تصوّر إسرائيل 2030 كجزء من مشروع "صورة النصر".


تغيير مفهوم القيمة ورأس المال الذي يعمل من أجلنا - يتخيل أرنون بيليغ نظامًا اقتصاديًا نتحكم فيه في مصيرنا، بمعنى، ديمقراطية حقيقية

ארנון פלג

ארנון פלג

1.5.23

שתפו:

גם המערכת הכלכלית שלנו יכולה להיות דמוקרטית

גם המערכת הכלכלית שלנו יכולה להיות דמוקרטיתארנון פלג
00:00 / 01:04

מזה שש שנים, מאז המהפכה בנובמבר 2024, ועליית הממשלה הנוכחית – מדינת ישראל משתנה לטובה. עוד נכונה לנו דרך ארוכה וקשה עד לצדק חברתי מלא, מיגור של העוני והמצוקה החומרית וכלכלה דמוקרטית באמת, אבל מדי יום אנחנו מתקרבים לשם עוד, וכבר היום אפשר לומר שאנו חיים במציאות טובה בהרבה ממה ששרר כאן לפני שש שנים.


איך עשינו זאת? ראשית, על ידי שינוי עמוק של התפישה שלנו לגבי "ערך" – בעבר דווקא מי שהערך של העבודה שלו עבור החברה היה שלילי, הוא זה שזכה לעושר והצלחה. ניצול של עובדים, הונאה של הלקוחות, השמדה והחרבה של משאבי הטבע, זכו לתגמול וליוקרה, בעוד שבעבר אותם אנשים שהעבודה שלהם תורמת ומוסיפה ערך לחברה כולה - מורים, עובדי רווחה, אחיות, נהגי תחבורה ציבורית ועוד - עבדו בשכר מבזה ותנאים משפילים. כך, השתרשה גם תפיסה מעוותת ואלימה בנוגע לתפקידה של המדינה ובנוגע למה הוא "ערך" אמיתי, וכיצד יוצרים אותו. 


החוקה הכלכלית החדשה שפורסמה בחלוף חודשיים מעליית הממשלה, הציבה ערכים חדשים ביסוד המערכת הפוליטית והכלכלית. דברים כמו בריאות, חינוך, רווחה או קורת-גג, שהיו עד אותו רגע מוצרים או הון שניתן לסחור בו, הפכו לזכויות אנושיות בסיסיות, שחייבו את כולנו לחשוב מחוץ למסגרת הצרה שאפשרה לנו התפישה הקודמת, ולמצוא פתרונות אמיתיים ומקיפים, לטובת כלל הציבור. הציבור, באמצעות הממשלה לקח בעלות מחודשת על המשאבים של המדינה, ששירתו עד אותו רגע בעיקר קומץ של עשירים מופלגים, והקצה אותם מחדש בצורה שאפשרה לכל האנשים במדינה לחיות בכבוד.


חוקי העבודה החדשים, שחררו אנשים מהניצול והדיכוי שהם חוו כעובדים. באמצעות התארגנויות עובדים דמוקרטיות, שלקחו בעלות על מקומות העבודה עצמם, על ההון שהם ניהלו ועל הרווח והערך שהם יצרו, הצלחנו לא רק לחלק באופן צודק יותר את אותו הערך, אלא גם לשנות באופן יסודי את התפישה של העבודה עצמה.


רשת הביטחון החברתית שנפרשה, כזו שלא נתנה לאנשים להתדרדר לעוני ומצוקה, אפשרה לכולנו להפסיק לחיות על מנת לעבוד – לסחוט את עצמנו פיסית, נפשית ומנטלית רק כדי להגדיל את שורת הרווח עבור המעסיק, ולהתחיל לעבוד כדי לחיות. עם שכר צודק יותר, וחיי פנאי חדשים שזכו להם, הרווחה הציבורית גדלה, והביאה גם לשגשוג וצמיחה של יוזמות חדשות, שהיטיבו עם החברה כולה.


האחריות המחודשת שלקחה המדינה על המערכת הפיננסית והבנקאית, הצמיחה מערכת של הון שעובד בשבילנו, ולא אנחנו בשבילו. היום, הבנקאות וקרנות ההון הגדולות נמצאות בבעלות הציבור הרחב, ומוחזקות על ידי הממשלה, איגודי העובדים וקואפרטיבים שיתופיים, שפורשים תשתית כספית של השקעות וכספים שהוקצו למטרות מועילות, במקום לספקולציות ורדיפת בצע. המהפכה הפיננסית לא רק שחררה אותנו מהפחד התמידי לקריסות מערכתיות ולאבדן של כל רכושנו בגלל הימורים פרועים של יחידים, היא גם יצרה מערכת דמוקרטית שהקצתה משאבים חסרי תקדים למטרות מועילות ובתוכן גם מחקר מדעי וטכנולוגי ויצירה תרבותית שעד אז נחנקו בהיעדר תקציב.


אבל חשוב מכל אלו, הוא שבשנים האחרונות אנו מוכיחים את הכוח והערך הגלום בדמוקרטיזציה אמיתית של הכלכלה. לא עוד חיינו ועתידנו מעוצבים על ידי קבוצה סגורה של בעלי הון, ומומחים או מקצוענים שעובדים עבורם, אלא הם פתוחים לדיון דמוקרטי וציבורי רחב. הבנייה וההעצמה של מוסדות וגופים דמוקרטיים שמקבלים החלטות כלכליות, פיננסיות, תכנוניות וכמובן ערכיות ועקרוניות, היא המהפכה הכלכלית האמיתית. הציבור הישראלי כולו, מבין היום שהכוח לעצב את גורלו נמצא בידיו, ויש לו לא רק את הזכות, אלא גם את הכלים לדמיין ולחלום על הטוב שבעולמות, ואז להתארגן ולהיאבק כדי לבנות אותו.


ארנון פלג דמיין את ישראל 2030 במסגרת פרויקט "תמונת ניצחון". עריכה: יעל דרייר-שילה.

שינוי תפיסת הערך והון שעובד בשבילנו - ארנון פלג מדמיין מערכת כלכלית שבה אנו שולטים בגורלנו, כלומר דמוקרטיה אמיתית

ארנון פלג

ארנון פלג

1 במאי 2023

ארנון פלג

פרק מספר:

4

ארנון פלג הוא חבר מערכת הפודקאסט "קריאת השכמה" מבית רוזה מדיה.

Out of the bars, into the streets

האיש הכי לבן שאי פעם לבש כאפייה

מה הילדים שלכם קוראים בימינו?

ביידן יכריח אותנו לסיים את המלחמה?

bottom of page